Oδηγία της ΕΕ για την ευθύνη εξασφαλίζει ότι όσοι ρυπαίνουν θα πληρώνουν

Το πρώτο νομοθέτημα της ΕΕ, που ορίζει κανόνες για την ευθύνη σε περίπτωση πρόκλησης βλαβών στο περιβάλλον και που βασίζεται στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» η οποία διατυπώνεται στη Συνθήκη των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, θα τεθεί σε ισχύ από τη Δευτέρα 30 Απριλίου.

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση που εξέδωσε σήμερα από τις Βρυξέλλες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το νομοθέτημα, το οποίο έχει τη μορφή κοινοτικής οδηγίας, θα εξασφαλίσει στο μέλλον την πρόληψη και τη διόρθωση των περιβαλλοντικών ζημιών στην ΕΕ καθώς και τον καταλογισμό της ευθύνης σε εκείνους που τις προκαλούν.
Η έννοια της περιβαλλοντικής ζημίας περιλαμβάνει τις βλάβες στους υδάτινους πόρους, στα φυσικά ενδιαιτήματα, στα ζώα και στα φυτά, καθώς και τη μόλυνση του εδάφους που προκαλεί σοβαρές βλάβες της υγείας του ανθρώπου. Τα κράτη μέλη οφείλουν να μεταφέρουν την οδηγία στο εθνικό τους δίκαιο το αργότερο στις 30 Απριλίου, μέχρι σήμερα όμως, μόνο η Ιταλία, η Λετονία και η Λιθουανία έχουν συμμορφωθεί.

Ο αρμόδιος Επίτροπος για θέματα περιβάλλοντος κ. Σταύρος Δήμας δήλωσε σήμερα τα εξής:

«Η αρχή σύμφωνα με την οποία ο ρυπαίνων πρέπει να πληρώνει αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής της ΕΕ και με το νομοθέτημα αυτό την εφαρμόζουμε στην πράξη. Η οδηγία για την περιβαλλοντική ευθύνη θα αποτελέσει ισχυρό κίνητρο για την πρόληψη των ζημιών, ενώ όταν σημειώνονται σοβαρές ζημίες, παρέχει τη δυνατότητα στις κυβερνήσεις να απαιτούν αποκατάσταση από τον ένοχο. Με ανησυχεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι, μέχρι σήμερα, μόνο τρία κράτη μέλη έχουν μεταφέρει στην εθνική τους νομοθεσία αυτό το ζωτικής σημασίας νομοθέτημα. Εάν δεν ακολουθήσουν σύντομα και τα υπόλοιπα, η Επιτροπή θα αναγκαστεί να εξετάσει το ενδεχόμενο να κινήσει νομικές διαδικασίες.»

Βασικά χαρακτηριστικά της οδηγίας

Η οδηγία ορίζει ένα πλαίσιο βασισμένο στην περιβαλλοντική ευθύνη για να εξασφαλίσει την πρόληψη ή και τη διόρθωση των περιβαλλοντικών ζημιών. Η έννοια της περιβαλλοντικής ζημίας περιλαμβάνει τις βλάβες στα βιολογικά είδη και στα φυσικά ενδιαιτήματα που προστατεύονται σε επίπεδο ΕΕ βάσει της οδηγίας του 1979 για τη διατήρηση των αγρίων πτηνών και της οδηγίας του 1992 για τη διατήρηση των φυσικών ενδιαιτημάτων, τις βλάβες στα ύδατα που καλύπτονται από την οδηγία πλαίσιο του 2000 για τους υδάτινους πόρους, καθώς και τη μόλυνση του εδάφους που εκθέτει σε σοβαρό κίνδυνο βλάβης την υγεία του ανθρώπου. Η οδηγία δεν θα έχει αναδρομική ισχύ.

Τα μέρη που ενδεχομένως θα φέρουν την ευθύνη κάλυψης των δαπανών για την πρόληψη ή τη διόρθωση της περιβαλλοντικής ζημίας είναι οι φορείς που αναπτύσσουν τις επικίνδυνες ή δυνάμει επικίνδυνες δραστηριότητες οι οποίες απαριθμούνται στην οδηγία για την περιβαλλοντική ευθύνη. Σε αυτές συγκαταλέγονται οι δραστηριότητες που ελευθερώνουν βαρέα μέταλλα στα ύδατα ή στον ατμοσφαιρικό αέρα, οι εγκαταστάσεις παραγωγής επικίνδυνων χημικών προϊόντων, οι χώροι υγειονομικής ταφής αποβλήτων και οι εγκαταστάσεις καύσης.

Υπεύθυνοι για την κάλυψη των δαπανών πρόληψης ή διόρθωσης των ζημιών σε προστατευόμενα είδη και φυσικά ενδιαιτήματα μπορούν να καταστούν και άλλοι οικονομικοί φορείς, μόνον όμως εφόσον διαπιστωθεί δόλος ή αμέλεια εκ μέρους τους.

Οι δημόσιες αρχές θα έχουν σημαντικό ρόλο στο σύστημα ευθύνης. Καθήκον τους θα είναι να εξασφαλίζουν ότι οι υπεύθυνοι φορείς θα λαμβάνουν οι ίδιοι ή θα χρηματοδοτούν τα αναγκαία προληπτικά ή διορθωτικά μέτρα.

Οι ομάδες που εκπροσωπούν το δημόσιο συμφέρον, όπως οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, θα έχουν τη δυνατότητα να απαιτούν δράση από τις δημόσιες αρχές, εφόσον είναι αναγκαίο, και να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη κατά των αποφάσεών τους, εάν αυτές είναι παράνομες.

Στις περιπτώσεις όπου η ζημία ή η απειλή ζημίας πλήττει ενδεχομένως περισσότερα του ενός κράτη μέλη, τα τελευταία οφείλουν να συνεργάζονται στη λήψη των προληπτικών ή διορθωτικών μέτρων.

Επειδή η οδηγία δεν υποχρεώνει τους φορείς εκμετάλλευσης να καλύπτουν τη δυνητική ευθύνη τους με κατάλληλα χρηματοοικονομικά προϊόντα, π.χ. ασφαλιστικά, απαιτείται από τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν, αφενός την ανάπτυξη (ανάλογων) μέσων χρηματοοικονομικής εξασφάλισης και, αφετέρου, τη χρήση τους από τους φορείς εκμετάλλευσης. Η Επιτροπή θα εξετάσει το ζήτημα αυτό σε έκθεση που θα υποβάλει μετά την πάροδο τριών ετών εφαρμογής της οδηγίας, ενώ γενική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της πρέπει να υποβληθεί το αργότερο το 2014.

Η αρχή σύμφωνα με την οποία όποιος ρυπαίνει πληρώνει για τη βλάβη που προκαλεί στο περιβάλλον (η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει») διατυπώνεται στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η συζήτηση για τον τρόπο αντιμετώπισης της περιβαλλοντικής ευθύνης σε επίπεδο ΕΕ άρχισε στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και οδήγησε στη δημοσίευση μιας Πράσινης και μιας Λευκής Βίβλου από την Επιτροπή, το 1993 και το 2000, αντίστοιχα. Τα δύο αυτά έγγραφα αποτέλεσαν αντικείμενο εκτενών διαβουλεύσεων και συζητήσεων με την κοινωνία των πολιτών και όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές.

Στη συνέχεια, τον Ιανουάριο του 2002, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση οδηγίας για την περιβαλλοντική ευθύνη. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν την οδηγία στις 21 Απριλίου 2004, τα δε κράτη μέλη έχουν προθεσμία μέχρι τις 30 Απριλίου 2007 για να τη μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: